"Het zelfhelend vermogen vergt balans in interne ritmes"  

Op het symposium stond de biologische klok centraal; veelal een technisch verhaal waarin het om de fysiologie gaat. Hoe rijmt de Integrale Psychiatrie daar mee?  

"De Integrale Psychiatrie werkt met het zelfhelend vermogen dat ieder mens in zich draagt. Het balanceren van de interne ritmes, zoals de afwisseling van activiteit (sympaticus) en rust of ontspanning (parasympaticus), is daarvoor heel belangrijk. Die ritmes zijn nauw verwant aan de biologische klok. In de IP gebruiken we diverse leefstijlinterventies, zoals voeding, beweging, relaxatie, meditatie, ademhaling en communicatie, om het zelfhelend vermogen te versterken en te stimuleren."  

Je deed op het symposium ook een aantal ademhalingsoefeningen met de toehoorders. Waarom juist in dat kader? Wat is ademhalen meer dan brandstof innemen en verbrandingsgassen uitstoten?  

"De verklaring zit al voor een deel in mijn antwoord op de vorige vraag. Ademhalingsoefeningen helpen onder meer in het balanceren van de rem (parasympaticus) en het gaspedaal (sympaticus); iets waar veel mensen als gevolg van overmatige stress moeite mee hebben in deze tijd. De aan ademhalingsoefeningen gerelateerde relaxatie en meditatie stimuleren daarnaast de mediale prefrontale cortex. Dit is een evolutionair gezien 'jong' gebied in de hersenen, heel centraal geleden, dat de drie hersendelen – reptielbrein, zoogdierbrein en de neocortex – integreert en verbindt."  

De IP omarmt wetenschappelijk onderbouwde CAM-technieken. Welke zijn naar jouw ervaring de krachtigste?  

"De meestbelovende niet-reguliere therapieën die we toepassen in de IP zijn onder meer mindfulness, hartcoherentie, yoga, leefstijlinterventies, vitamines, SAMe, omega-3, en kruiden zoals sint-janskruid, Ginkgo biloba en valeriaan. Op onze website vind je artikelen met meer informatie daarover^*."  

Tot de CAM-technieken rekent de IP onder meer (orthomoleculaire) voedingssupplementen. Zet je die ook in bij ziektebeelden die samenhangen met verstoring van het circadiaans ritme?  

Nee, niet zozeer specifiek daarbij. Wel bij depressie en angst. Bij depressie is sint-janskruid een duidelijk bewezen effectief middel. Je moet het wel van een kwalitatief goed merk hebben, dat voldoet aan Good Manufacturing Practice (GMP) en HACCP. Het is ook zaak om goed op de juiste dosering te letten. Die verschilt per  preparaat naargelang de wijze waarop het bewerkt is. Een ander goed en bewezen middel is SAMe. Middelen die een toegevoegde waarde kunnen hebben bij behandeling van depressie zijn omega-3-vetzuren, vitamine D, vitamine B12 en foliumzuur. Die suppleren we als er bij bloedonderzoek een tekort blijkt te zijn. Bij angst maak ik wel gebruik van Inositol; vitamine B9. Het werkt als een soort natuurlijke SSRI en heeft als additie een positief effect op depressie, angst en OCD.   Ik adviseer trouwens altijd om deze middelen niet zelf uit te proberen vanwege potentiële gezondheidsschade. Bijvoorbeeld interacties van sint-janskruid met 'de pil' en andere medicijnen. Als je een van deze middelen wilt gebruiken, doe dat dan dus altijd via een arts. Wijzelf werken met deze supplementen omdat sommige patiënten dat graag willen en omdat ze over het algemeen veel minder bijwerkingen hebben dan reguliere middelen. Maar ze kunnen ook een toegevoegde waarde hebben, wanneer met alleen reguliere middelen onvoldoende effect is bereikt.

Je bent net terug uit China. Breng je spannend nieuws mee? 
 
"Ja. De Chinese overheid heeft 600 miljoen euro uitgetrokken om zestien grote onderzoeksinstituten op te richten, waar de effectiviteit en veiligheid van TCM nader moet worden onderzocht. Ze willen hard werken aan de modernisering van TCM en andere etnische geneeswijzen zoals de Tibetaanse geneeskunde. Ze zoeken daarbij nadrukkelijk de samenwerking met het Westen."  

In het nieuwsbericht hierboven, over een hyperactief circadiaan gen, zeggen de onderzoekers dat je de symptomen het beste behandelt met een circadiane therapie. Ze zeggen niet welke. Wat stel jij je als psychiater bij zulke therapie voor?  

"Er is recent een medicijn geregistreerd voor de behandeling van depressie: agomelatine. Het wordt verondersteld juist op dit systeem van de biologische klok te werken. Dus dat is een mogelijkheid. Daarnaast zou ik natuurlijk altijd ook interventies voorstellen ter stimulering van het zelfhelend vermogen, zoals hiervoor genoemd. Bijvoorbeeld sport, voeding, relaxatie, mindfulness. De keuze is erg afhankelijk van de individuele patiënt en diens wensen en voorkeuren."      

*)   http://www.centrumintegralepsychiatrie.nl/Pages/publicaties.php