"Alle reden om al rond de conceptie met foliumzuur te beginnen"       

Dr. Sarah Timmermans is gynaecoloog in opleiding. In september vorig jaar is ze gepromoveerd aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Ze deed onderzoek naar foliumzuurinname onder vrouwen met een zwangerschapswens. Ze keek tijdens haar promotie-onderzoek specifiek naar foliumzuurinname, voedingspatronen en perinatale gezondheid. Nog steeds komen er nieuwe gegevens uit dat onderzoek. We spraken met haar over een aantal veelbelovende resultaten.           

Met het langlopende Rotterdams onderzoek Generation R worden 10.000 kinderen in hun ontwikkeling gevolgd. Onderzoekster Sarah Timmermans wilde weten wat het belang is van foliumzuur op een gezonde conceptie, zwangerschap en geboorte. In Folia Orthica 2011-1 beschrijft ze haar belangrijkste conclusies. Inmiddels is ze meer te weten gekomen; waarom een mediterraan dieet positief uitpakt, wat foliumzuur met rokers doet én dat foliumzuur ook een risico meebrengt.           

Jouw promotie-onderzoek richtte zich op de effecten van foliumzuur bij aanstaande moeders, ongeboren kinderen en baby's. Wat was je belangrijkste conclusie? 

"Wij hebben aangetoond dat het slikken van een foliumzuurtablet in de periode rondom de bevruchting en de eerste zwangerschapsweken de groei en functie van de moederkoek bevordert en daarmee ook de groei van het ongeboren kind. Het geboortegewicht van baby's van moeders die foliumzuur gebruiken is hoger en het risico op een te klein geboren kindje is lager."    

Uit je onderzoek blijkt dat het slikken van foliumzuur in het begin van de zwangerschap de kans op zwangerschapscomplicaties aanzienlijk vermindert; tot wel 65%. Waarom is het zo belangrijk om al rond de conceptie met slikken te beginnen? 

"We weten inmiddels dat ongunstige leefgewoontes in de verschillende zwangerschapfasen verschillende invloeden kunnen hebben op de groei en ontwikkeling van het ongeboren kind. Foliumzuur is essentieel voor optimale celgroei en celdifferentiatie. In de allereerste zwangerschapsweken vinden veel celdelingen plaats, waardoor er extra behoefte is aan foliumzuur. Deze zogenoemde periconceptie-periode is cruciaal voor de embryogenese en embryonale programmering. Om deze processen te optimaliseren is het daarom belangrijk om – het liefst dus zo vroeg mogelijk in de zwangerschap – extra foliumzuur te gebruiken, in aanvulling op een gezond voedingspatroon."    

Een mediterraan dieet blijkt gunstig te zijn voor de gezondheid van de aanstaande moeder en het ongeboren kind. Is het duidelijk welke nutriënten daar vooral voor verantwoordelijk zijn? 

"Wij denken dat foliumzuur en vitamine B12 belangrijke nutriënten in het mediterrane dieet zijn, die de gezondheid van aanstaande moeders en het ongeboren kind gunstig beïnvloeden. Maar ook omega-3-vetzuren en antioxidanten zoals vitamine C en E spelen waarschijnlijk een rol."   

Klopt het dat een goede multi – een supplement met vitamines en mineralen – te prefereren is boven foliumzuursuppletie alleen? En wat moet er dan in zo'n multi zitten?

"Wij hebben het onderzoek vooral gericht op foliumzuursuppletie, mede omdat in de periode 2001 – 2006, waarin ons onderzoek is uitgevoerd, nog relatief weinig vrouwen een multivitamine gebruikten. Uit andere studies weten we dat andere vitamines en mineralen zoals bijvoorbeeld vitamine B6 en B12, vitamine C, D en E, en calcium ook associaties hebben met zwangerschapscomplicaties. Daarnaast weten we dat er interacties bestaan tussen vitamines en mineralen. Persoonlijk adviseer ik daarom altijd om een multivitamine te gebruiken die 0,4-0,5 mg foliumzuur bevat en in ieder geval rijk is aan B-vitamines en antioxidanten."

In de vorige uitgave van het vakmagazine Folia Orthica schreef je dat het nadelig effect van roken tijdens de zwangerschap op de groei van de foetus versterkt wordt door een voedingspatroon met weinig foliumzuur en vitamine B12. Mag je daar het omgekeerde uit afleiden; foliumzuur vermindert het nadelig effect van roken?

"We weten allang dat roken door de moeder tijdens de zwangerschap geassocieerd is met een lager geboortegewicht. Recent hebben we binnen het Generation R-onderzoek ook gezien dat onder rokende moeders die foliumzuur gebruiken dit effect kleiner wordt. Moeders die blijven roken en geen foliumzuur gebruiken, hebben een veel hoger risico op een kindje met een te laag geboortegewicht. Dit zou kunnen betekenen dat de negatieve gevolgen van roken iets verminderd worden door foliumzuur. Momenteel zijn we dit aan het uitzoeken."       


Uit sommige studies blijkt dat er een relatie bestaat tussen het innemen van foliumzuur door de aanstaande moeder en het vóórkomen van atopisch eczeem bij het kind op peuterleeftijd. Hebben jullie die ervaring ook en wat zou de verklaring kunnen zijn?
 
"Wij zijn op de hoogte van deze studies en daarom doen we hier op dit moment ook zelf onderzoek naar. We weten dat extra foliumzuur mogelijk belangrijke celprogrammerings-processen beïnvloedt tijdens de zwangerschap. Dit kan zowel een positief als negatief effect hebben. Uit onze eigen resultaten lijkt het vooralsnog dat hogere foliumzuurwaarden in het bloed geassocieerd zijn met een verhoogd risico op atopisch eczeem. Dit is dus een negatief effect. Een opvallend resultaat dat ook uit andere studies naar voren komt."