Afvallen en zwanger worden; dat vraagt om een leefstijlcoach  

Voedingswetenschapper Yneke Vocking is bekend van televisieprogramma's en columns. Ze is een hartstochtelijk pleitbezorgster van de 'leefstijlcoach'. Wie ernstig overgewicht heeft, en gezond wil worden door af te vallen en anders te gaan leven, heeft meer kans op blijvend succes met een begeleider. Dat geldt zeker voor vrouwen met overgewicht en een onvervulde kinderwens. Yneke Vocking vertelt er over op het Orthica seminar Van kinderwens tot gezonde zuigeling.  

Coachen is hip. Je hoort wel eens spotten dat de ene helft van Nederland de andere helft coacht. Toch maak jij je hard voor de grootschalige inzet van leefstijlcoaches. Waarom?

"Het is geen geheim dat in de achterliggende decennia onze manier van leven steeds ongezonder is geworden. We bewegen te weinig en eten teveel, vooral teveel van ongezonde voeding. Daarom kampen mensen met chronische ziekten als diabetes, hart- en vaatziekten. Gelukkig hebben we een flink aantal zorgprofessionals die ons laten zien wat we moeten doen om die gezondheidsproblemen de baas te kunnen worden, zoals fysiotherapeuten en diëtisten. Maar het frustrerende is dat er ondanks de honderdduizenden adviezen aan het totaalbeeld niks verandert. Sterker; de problemen groeien nog steeds. We worden almaar dikker en ongezonder. De belangrijkste reden daarvoor is dat maar heel weinig mensen een nieuwe leefstijl – meer bewegen, verstandiger eten – in hun eentje volhouden. Daar is een coach voor nodig. Een die niet alleen verstand heeft van de materie, maar samen met jou in staat is je gedrag (blijvend) te veranderen."  

Maar we hebben toch al die fysiotherapeuten en sportinstructeurs en diëtisten en niet te vergeten tientallen boeken hoe je succesvol afvalt?

"Ja, maar fysiotherapie en diëtetiek zijn intussen grotendeels uit de verzekering gegooid, bovendien zijn deze gezondheidsprofessionals niet getraind in coachen. Dat is een vak apart. Een lijstje met oefeningen of voedingsadviezen meegeven is één, maar je cliënt op de rails houden is heel wat anders. Dat kan ook niet in vier keer een half uur consult. Daarnaast heeft een fysiotherapeut niet per definitie verstand van voeding en een diëtiste niet van bewegen. Voor succesvol van leefstijl veranderen heb je een coach nodig die alle drie deze disciplines beheerst: coaching, bewegingsleer en voedingsleer." En wat die dieetboeken betreft; ze beloven gouden bergen in de kortste tijd, maar ze helpen je niet als je een terugval hebt en je jezelf een loser vindt en er het bijltje bij neergooit." 

Overgewicht vergroot het risico op chronische ziekten; dat weet nu eigenlijk iedereen wel. Maar jij houdt je al een tijd bezig met een heel onverwachte risicogroep: vrouwen met ernstig overgewicht én vruchtbaarheidsklachten. Hoe zit dat?

"Tot voor kort stelden we ons teveel reservevet voor als buikjes, zwembandjes en rollen. Maar nu weten we dat buikvet een soort zelfstandig orgaan vormt. Het stuurt mee aan de hormoonregulatie en de bloedsuikerspiegel en de bloeddruk bijvoorbeeld. Buikvet beïnvloedt de vruchtbaarheid; dat geldt voor zowel mannen als vrouwen.

Ik werk mee in een recent project van het Franciscus Ziekenhuis Roosendaal om vrouwen te helpen die overgewicht hebben, graag zwanger worden, maar daar niet in slagen. Als je een BMI hebt boven de 35 dan is de kans heel groot dat je onvruchtbaar bent door je overgewicht. Het is heel moeilijk om blijvend af te vallen. Maar het goede nieuws is; je hoeft maar een paar kilo's te verliezen en iets meer te bewegen om vruchtbaarder te worden.
 
In dat project laten we de vrouwen als doel stellen om tien procent af te vallen en meer te gaan bewegen. Dat maakt je geen den, maar het is genoeg om positieve processen op gang te brengen. De hormoonbalans normaliseert, de vetverbranding komt op gang en stresshormonen verdwijnen uit de spieren. Het is niet eens zo'n verschrikkelijke opgave. Vooral in het begin is beweging nog belangrijker dan minder eten. Van bewegen zelf val je niet snel af, maar het zet allerlei gunstige processen in gang."  

Je werkt ook in de verslavingszorg. Zijn er paralellen tussen drugsverslaving en eetverslaving?

"Nou, in elk geval níet in de behandeling. Het succescijfer in de verslavingszorg is niet slecht; ongeveer zestig procent van de alcoholverslaafden bijvoorbeeld die weten af te kicken houdt het ook vol. Hetzelfde geldt voor rokers; zo'n zestig tot zeventig procent. Maar bij obesitas is het succes minimaal. Dat komt omdat verslaafden aan drugs, alcohol of nicotine professionele begeleiding kunnen krijgen. Hun zorgverlener coacht ook; houdt rekening met terugval en weet de cliënt te motiveren om door te blijven gaan. Dikke mensen die het met een voedingsadvies of een dieetboek moeten doen, weten zich geen raad bij een terugval."  

Er is sinds kort een post-hbo opleiding tot leefstijlcoach. Jij bent niet alleen één van de initiators, je bent er ook als docent bij betrokken. Wat beoogt die opleiding precies?

"Die opleiding verenigt drie vakgebieden; bewegingsleer, voedingsleer en coaching. Als je een van deze drie of een aanpalend vakgebied beheerst, dan kun je je hier bekwamen in de andere. Een leefstijlcoach kan  de cliënt precies dat bieden wat die anders bij elkaar had moeten shoppen bij diverse zorgprofessionals; diëtisten, verloskundigen, fysiotherapeuten, internisten, psychologen. Het is een heel interessante ontwikkeling voor zorgverzekeraars. Effectief en een stuk minder kostbaar."  

Je gaat voor Orthica op 17 april een seminar doen voor verloskundigen en diëtisten: Van Kinderwens tot Gezonde Zuigeling. Wat ga je vertellen?

"Op het seminar vertel ik wat een multidisciplinaire aanpak voor effect heeft op de vruchtbaarheid van vrouwen met een zeer hoge BMI. En ja; ik vertel ook iets over de voedingssupplementen die ik adviseer, naast de juiste voeding en het bewegen.

Wat is het gedroomde einddoel van al deze inspanningen?

"Dat er één deur komt voor mensen die serieus en blijvend willen afvallen en dat achter die deur alle expertise gebundeld zit die je nu versnipperd vindt bij gezinscoaches, psychologen, internisten, voedingskundigen, diëtisten, fysiotherapeuten, sportinstructeurs en waarschijnlijk nog een handvol deskundigen. Met als ambitieus doel dat we met meer succes de obesitasepidemie kunnen aanpakken. "

Kijk ook op: www.voedingsadvies.info, www.bruinebonenbende.nl, www.avleg.nl